|
Sprawozdanie
z wycieczki krajoznawczej
Sandomierz,
Lublin i okolice 11-13 wrze郾ia 2026
Trasa obejmowa豉 kluczowe
o鈔odki historyczne i kulturowe regionu 鈍i皻okrzyskiego oraz
lubelskiego. Pomimo niesprzyjaj帷ych warunk闚 atmosferycznych
program zosta� zrealizowany w stopniu niemal kompletnym,
dostarczaj帷 uczestnikom bogatej wiedzy z zakresu historii,
architektury oraz lokalnych tradycji.
Pierwszy dzie�
podr騜y koncentrowa� si� wok馧 mniejszych, lecz historycznie
istotnych miejscowo軼i wojew鏚ztwa 鈍i皻okrzyskiego. Pierwszym
by� Chmielnik –
miejsce upami皻niaj帷e dziedzictwo 篡dowskie.
Prowadz帷y przybli篡� powi您ania miasta ze 奸御kiem poprzez r鏚
Odrow捫闚 oraz przedstawi� etapy osadnictwa 篡dowskiego
(Sefardyjczycy, Aszkenazyjczycy, Chasydzi), kt鏎zy zajmowali domy po
wygnanych Arianach. G堯wnym punktem by這 zwiedzenie O鈔odka
Edukacyjno-Muzealnego „安i皻okrzyski
Sztetl” w dawnej
synagodze, gdzie podziwiano unikaln� szklan� bim�, oraz poznano
histori� tradycji koszernego uboju g瘰i. Warowne
miasteczko Szyd堯w
zachwyci這 XIV-wiecznymi murami obronnymi. Uczestnicy zwiedzili
gotycki ko軼i馧 ufundowany przez Kazimierza Wielkiego jako
ekspiacja za utopienie
ksi璠za Marcina Baryczki
(obiekt wyr騜nia rzadki uk豉d dwunawowy). Odwiedzono tak瞠
obronn� synagog� z cenn� kolekcj� jad闚 i polichromiami oraz
nowoczesne Muzeum 奸iwki w Czekoladzie, nawi您uj帷e do 600-letnich
tradycji sad闚 郵iwkowych, zwi您anych z W豉dys豉wem Jagie陶�,
smakoszem 郵iwek. W Kurozw瘯ach zwiedzono pa豉c Popiel闚,
ostatniego z czterech
rod闚 (po Kurozw璚kich, Lanckoro雟kich i So速ykach) w豉daj帷ych
zamkiem w jego ponad 700-letniej historii, w
tym 鈔edniowieczne piwnice i lochy oraz odrestaurowane,
eleganckie wn皻rza mieszkalne, z reprezentacyjn� sal� balow�,
salonami oraz klimatycznymi kru瞟ankami.
Z okien autokaru podziwiano rynek w Staszowie, a prowadz帷y wspomnia�
o legendarnym Staszu Kmiotko, ch這pskim dziedzicu miasta. Dzie�
zwie鎍zy這 szczeg馧owe zwiedzanie monumentalnych ruin zamku
Krzy篙op鏎 w Uje寮zie
(typ palazzo in
fortezza).
Przewodnik przybli篡� unikaln� symbolik� kalendarzow� obiektu
oraz mroczne legendy o zaprawie murarskiej z cia� je鎍闚
tatarskich. Z powodu op騧nie� pomini皻o opactwo w Koprzywnicy.
Drugi dzie�
po鈍i璚ono w ca這軼i eksploracji Lublina, poprzedzonej prelekcj�
prowadz帷ego wycieczk� o Sejmie
Czterech Ziem (hebr.
Wa'ad Arba'
Aracot),
jedynym w ca貫j
Europie autonomicznym organie podatkowo-s康owniczym 砰d闚, kt鏎y
decyzj� kr鏊a Stefana Batorego dzia豉� w Lublinie dla Korony i
pocz徠kowo te� Litwy od 1580 do 1764 r., oraz historii zniszczonej
Wielkiej Synagogi Maharszala, nazwanej tak na cze嗆 wybitnego
rabina, rektora lubelskiej jesziwy i talmudysty – Salomona
Lurii, zwanego
potocznie Maharszalem.
Zwiedzanie z przewodniczk� Archikatedry
鈍. Jana Chrzciciela i 鈍. Jana Ewangelisty
rozpocz皻o od barokowej Kaplicy
Akustycznej i
Skarbca z freskami J霩efa Meyera w technice trompe
l'oeil. W nawie
g堯wnej podziwiano monumentalny, 25-metrowy o速arz z hebanu.
Wa積ym momentem by這 poznanie historii Cudu
Lubelskiego z 1949 r. i
zwi您anych z nim brutalnych represji UB. Wspomniano tak瞠 regularne
wizyty ks. prof. Karola Wojty造, a p騧niej papie瘸 Jana Paw豉
II. Nast瘼nie grupa
przesz豉 pod Bram� Trynitarsk� na teren Starego
Miasta, mijaj帷
legendarny Kamie�
Nieszcz窷cia
(zwi您any z kl徠w� kata i bombardowaniem z 1939 r.).
Zobaczono Bram� Krakowsk� oraz Trybuna� Koronny – dawny
najwy窺zy s康 szlachecki, z kt鏎ym wi捫e si� podanie o
diabelskim s康zie i „Czarciej ζpie” wypalonej w s璠ziowskim
stole. Przewodniczka przybli篡豉 te� histori� zburzonej fary 鈍.
Micha豉. Przez Bram� Grodzk� przewodniczka poprowadzi豉 grup� na wzg鏎ze zamkowe, gdzie zwiedzono Zamek
Lubelski i Muzeum Narodowe, a zw豉szcza roma雟ki don穎n oraz Kaplic�
Tr鎩cy 安i皻ej,
ozdobion� na polecenie W豉dys豉wa Jagie陶y unikalnymi freskami
bizantyjsko-ruskimi. Kaplica ta go軼i豉 sygnatariuszy Unii
Lubelskiej w 1569 r. W neogotyckim gmachu muzeum (dawnej carskiej,
hitlerowskiej i stalinowskiej katowni) uczestnicy podziwiali m.in.
dzie豉 Jana Matejki: „Unia
Lubelska” oraz
„Przyj璚ie 砰d闚 r.p. 1096” w Polsce po pogromach w Niemczech
i Czechach podczas Pierwszej Krucjaty. Dzie� zako鎍zy� si�
przyjazdem do Kazimierza Dolnego, gdzie uczestnicy indywidualnie
podziwiali renesansowy rynek i kosztowali legendarnych dro盥穎wych
kogut闚. W drodze powrotnej min瘭i wie� Zag這ba (z neolitycznymi
i rzymskimi znaleziskami archeologicznymi) oraz Jakubowice,
historyczne gniazdo rodziny Witolda Gombrowicza.
Trzeci dzie� up造n掖
pod znakiem zwiedzania Sandomierza oraz Opatowa w drodze
powrotnej na 奸御k. W Sandomierzu spacer z przewodniczk�
rozpocz皻o od wej軼ia na gotyck� Bram� Opatowsk� (130 schod闚),
sk康 podziwiano panoram� m.in. G鏎 Pieprzowych. Nast瘼nie grupa
zesz豉 do Podziemnej Trasy Turystycznej, poznaj帷 legend� o
Halinie Kr瘼iance oraz wk豉d g鏎nik闚 z Bytomia w ratowanie
miasta przed katastrof� budowlan�. Po przej軼iu pod Collegium
Gostomianum i Domem D逝gosza (Muzeum Archidiecezjalne), ze wzgl璠u
na trwaj帷� msz� nie zwiedzono wn皻rza katedry Narodzenia NMP,
lecz om闚iono znajduj帷y si� tam kontrowersyjny obraz Karola de
Pr憝ot „Mord rytualny” jako 鈍iadectwo dawnych uprzedze�
antysemickich na tle gospodarczym wojen, kt鏎e wyniszczy造
Rzeczpospolit� na prze這mie XVII/XVIII w. W zamku sandomierskim
zwiedzono Muzeum Okr璕owe z ekspozycj� s造nnych Szach闚
Sandomierskich. Odjazd do Opatowa nast徙i� z parkingu przy
XVII-wiecznym Spichlerzu. Ostatnim punktem programu by豉 roma雟ka
Kolegiata 鈍. Marcina w Opatowie, kt鏎a by豉 dawniej
miejscem sejmik闚 szlacheckich. Dzi瘯i uprzejmo軼i przewodniczki
PTTK Opat闚 uczestnicy zobaczyli renesansowe freski ufundowane przez
kanclerza Krzysztofa Szyd這wieckiego oraz jego s造nn�, odlan� w
br您ie rze嬌iarsk� p造t� nagrobn� – „Lament Opatowski”.
Wycieczka ko鎍zy豉 si� oficjalnym akcentem pod Szczekocinami,
gdzie wr璚zono legitymacje nowym cz這nkom Oddzia逝 PTTK w
安i皻och這wicach. Powr鏒 do 安i皻och這wic nast徙i� oko這 godziny 21-szej.
Trasa wycieczki ukaza豉
historyczne splatanie si� na ziemiach polskich kultur i
religii: katolickiej, 篡dowskiej (Chmielnik, Szyd堯w, Lublin) oraz
prawos豉wnej (bizantyjskie freski w Lublinie i Sandomierzu).
Odwiedzone obiekty (w tym unikatowe w skali kraju, jak Krzy篙op鏎, czy Kaplica Tr鎩cy 安i皻ej) stanowi� kluczowe filary polskiego
dziedzictwa narodowego. Pomimo trudno軼i losowych i pogodowych
(ska瞠nie wody, ulewny deszcz, problemy z parkingami), dzi瘯i
elastycznemu zarz康zaniu i wsp馧pracy z lokalnymi
przewodnikami program zrealizowano z sukcesem. Roman Adler
|